Nedaleko od ulaza u pravoslavno groblje u Beloj Crkvi nalazi se jedan spomenik, nešto drugačiji od ostalih. Ispod mermernog kubusa i velikog gvozdenog krsta, počivaju Srbi iz Bele Crkve stradali u vihoru previranja revolucionarne 1848. godine.
Revolucija 1848. godine zahvatila je i srpski narod u Habzburškoj monarhiji. Ona se širila od Beča do Pešte, a potom do Save i Dunava. Srbi u Pešti, predvođeni Jovanom Đorđevićem, Jakovom Ignjatovićem i Jovanom Subotićem, istakli su u martu svoje zahteve u 17. tačaka. Osnovna ideja ovih zahteva bila je uvažavanje mađarske narodnosti i jezika, ali i priznanje srpske narodnosti i slobodna upotreba srpskog jezika u narodnim poslovima. Sloboda veroispovesti, uređenje crkve, očuvanje manastirskih prava i poseda, slobodno otvaranje i upravljanje školama i školskim fondovima, gradska samouprava, redovno sazivanje narodnog sabora i davanje dostojnog mesta mitropolitu u ugarskom saboru, bili su deo tih zahteva. Iako nije tražena posebna teritorija, Mađari su ubrzo počeli da optužuju Srbe za separatizam, budući da su očekivali da im se bespogovorno pridruže u borbi protiv Beča.
Pokret je ubrzo zahvatio Srem, Banat i Bačku. Nakon što je austrijski car Franc Jozef odbio zahteve Srba formirane na Majskoj skupštini, uz prećutnu saglasnost srpske vlade, u kneževini Srbiji sabirani su dobrovoljci, koji su, pojedinačno i organizovano, prelazili Savu i Dunav i priključivali se srpskim ustanicima. Vlada Srbije imenovala je za njihovog predvodnika vojvodu Stevana Petrovića Knićanina. Reagujući na to, mađarska vlada je naredila generalu Hrabovskom u Petrovaradinu da prekine svaku vezu izmedju Srba u južnoj Ugarskoj i Srbije, odakle su pristizali dobrovoljci, a on je potom i napao 12. juna Srbe u Karlovcima, ali je bio odbijen. Potom je bilo ratnih sukoba na sve strane – Perlez, Bečkerek, pa i Bela Crkva.
U Beloj Crkvi, tada pretežno naseljenoj srpskim i nemačkim stanovništvom, Mađari su imali snažnu podršku nesrpskog, posebno nemačkog stanovništva, koje se neprijateljski držalo prema srpskom pokretu. Juna 1848. godine, Nemci su stvorili nacionalnu gardu i počeli da hapse viđenije Srbe. Odogovarajući na to, Srbi su formirali vojne logore u okolnim selima, palili nemačke salaše i imali manje okršaje u široj okolini grada. Avgusta 1848. godine, srpska vojska je u dva navrata pokušala da zauzme varoš, ali je potisnuta pošto je Nemcima stigla pomoć iz Vršca.
U vreme prvog napada na Belu Crkvu, mađarska vojska i Nemci provalili su u srpski deo grada, ubili 72 stanovnika srpske nacionalnosti, a mnoge su izveli pred sud.
Januara 1949. godine, austrijsko-srpski korpus ušao je u grad. Stvoren je novi okružni odbor, na bazi kompromisa sa Nemcima, uz dalje održavanje gradskog Magistrata, više orijentisanog prema carskoj Vrhovnoj komandi u Temišvaru, nego prema srpskom Praviteljstvu.
Projekat „Spomenici moga kraja“ sufinansira Ministarstvo informisanja i telekomunikacija Republike Srbije. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne odražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.
Ostavi svoj komentar