Spomenici moga kraja: Spomenik Dupljajskih kolica – memorijal ili turistička atrakcija (VIDEO)

Skulptura Dupljajskih kolica, remek dela praistorijske umetnosti, postavljena je na ulazu u naseljeno mesto Dupljaja. Pozicioniranjem skulpture na ulazu u Dupljaju ističe se značaj arheološkog lokaliteta na kome je zabeležen kontinuitet boravka stanovništa od bronzanog doba do poznog srednjeg veka.

Najpoznatiji arheološki nalaz na teritoriji opštine Bela Crkva su dva primerka votivnih kolica, pronađenih u okolini sela Dupljaja početkom 20. veka. Izrađena su od pečene gline i vešto modelovana sa ukrasnim ornamentima ispunjenim belom pastom. Leonard Bem ih je otkupio od nepoznatog pronalazača, a kako su bila u fragmentima, uz nečiju zanatsku pomoć ih je rekonstruisao. Кola su kružnog oblika i u njima se nalazi figura muškog božanstva obučena u žensku odeću sa širokom suknjom. Vuku je dve barske ptice, a treća se nalazi na mestu kočijaša. Smatra se da predstavljaju božanstvo plodnosti, a moguće i neko sunčano božanstvo.

Dva pronađena primerka su se nalazila u kolekciji Leonarda Bema do 1929. godine, kada je njegov sin Кarl prodao primerak sa barskim pticama Narodnom muzeju u Beogradu, a drugi, manji, Feliksu Milekeru za Gradski muzej Vršac. Кonzervatorsko odeljenje Narodnog muzeja u Beogradu je 2013. godine, za potrebe muzeja u Beloj Crkvi izradilo repliku Dupljajskih kolica, koja je danas izložena u stalnoj muzejskoj postavci.

Zbog svog specifičnog izgleda, visokog kvaliteta onovremene izrade, još uvek jasno nedefinisane namene i kulta koji bi se vezao za njih, ovaj predmet privlači veliku pažnju. U prilog popularnosti samih kolica ide i činjenica da su se našla u okviru dizajna savremenih vozačkih dozvola Republike Srbije.

Skulptura idola u trokolici, koju vuku patke, na ulasku u selo Dupljaja, deset puta je veća od originalnog eksponata, izloženog u Narodnom muzeju u Beogradu. Široka je dva i po, visoka dva metra i teška 1.500 kilograma. Od originalnog artefakta, razlikuje se po poklopcu iznad glave, jer se autor skulpture vodio naučnim pretpostavkama da je on isprva baš tu i stajao.

Projekat „Spomenici moga kraja“ sufinansira Ministarstvo informisanja i telekomunikacija Republike Srbije. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne odražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.